بررسی تاریخچۀ محلۀ گریچه و مجموعۀ محمدصالح بیگ و تحلیل کارکرد فرهنگی آن در منطقۀ کاشان

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار و عضو هیأت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و زبان های خارجی دانشگاه کاشان، ایران.

2 استادیار و عضو هیات علمی گروه قرآن و حدیث دانشگاه کاشان

3 دانش آموختۀ دورۀ دکترای زبان و ادبیات فارسی، مدرس حوزه و دانشگاه کاشان

10.30465/hcs.2022.40557.2598

چکیده

گریچه از محله‌های بسیار قدیمی کاشان است که با گذر زمان و تخریب بسیاری از ابنیۀ آن، هنوز هم ارزش تاریخی و فرهنگی فراوانی دارد. مجموعۀ تاریخی- فرهنگی محمد صالح بیگ (مسجد، مدرسه، کتابخانه، آّ‌ب‌انبار، گذر و...) مربوط به عصرقبل از صفویه، از بناهای مهم و متاسفانه ویران‌شدۀ این محلّه است که حتی قبل از تأسیس مدرسۀ سلطانی و آقابزرگ دایر بوده و هنوز هم از پایگاه‌های فعّال علمی و فرهنگی است که متأسفانه در دورۀ پهلوی، با احداث خیابان فاضل نراقی از بین رفته و به آثار فرهنگی دیگری بدل شده است. در این پژوهش سعی شده؛ ضمن معرفی این محله، ویژِگی‌های تاریخی و فرهنگی مدرسۀ محمدصالح بیک به عنوان بخش مهمی از این مجموعه با استناد به منابع تاریخی و پژوهش‌های میدانی بررسی شود. مدرسه‌ای که مدرسان و متولیانش از علمای بزرگ کاشان بوده‌اند؛ همچنین شیخ اعظم انصاری در عزیمت به کاشان، مدتی در همین مدرسه، نزد ملااحمدنراقی تلمذ کرده است. مسألۀ اصلی این پژوهش آنست که ارزش تاریخی و کارکردهای گوناگون این محله و مجموعۀ آن را بیان کند و نقش آن را در توسعۀ علمی، فرهنگی و اقتصادی کاشان شرح دهد. نگارندگان کوشیده‌اند با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به پژوهش‌های میدانی، قرائن و شواهد تاریخی، نه تنها بخشی از پیشینۀ غنی فرهنگ کاشان در سده‌های گذشته را به تصویر بکشند؛ بلکه تلاش مردم کاشان را در ساختن مدارس و مساجد برای ترویج فرهنگ علوی و دانش های رایج در هر عصر نشان دهند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation of the history of Gricheh neighborhood and Mohammad Saleh Beyg collection and analysis of its cultural function in Kashan region

نویسندگان [English]

  • Reza Shajari 1
  • Abbasali Farahati 2
  • Elham Arabshahi kashi 3
1 Associate Professor and Faculty Member, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Foreign Languages, Kashan University, Iran.
2 Assistant Professor and Faculty Member of the Department of Quran and Hadith, Kashan University
3 Graduate of PhD in Persian Language and Literature, lecturer at Kashan University
چکیده [English]

Gricheh is one of the old neighborhoods of Kashan, which with its passage of time and the destruction of many of its buildings, still has a high historical and cultural value. Mohammad Saleh Beyg historical and cultural complex (including: mosque, school, library, water storage, passage) related to the pre-Safavid period, is one of the important and unfortunately ruined buildings that were established before the establishment of Soltani and Aghabzorg schools and still active scientific bases and It is cultural. Unfortunately, in the Pahlavi period, with the construction of Fazel Naraghi Street, it was destroyed and turned into other cultural monuments. Here, while introducing this neighborhood, the historical and cultural features of Mohammad Saleh Beyg School have been analyzed with reference to historical sources and field research. His professors and trustees were among the great scholars of Kashan, and on his departure to Kashan, Sheikh Azam Ansari studied for a while at the same school with Mullah Ahmad Naraghi. The main subject of this research is to express the historical value of this neighborhood and its complex and to explain its role in the scientific, cultural and economic development of Kashan. By descriptive-analytical method and citing field research, historical evidence, the authors have depicted not only a part of the rich history of Kashan culture in the past centuries; Rather, they have shown the redoubled efforts of the people of Kashan in building schools and mosques to promote Alawite culture and common teachings in every age.

کلیدواژه‌ها [English]

  • History of Kashan
  • scholars
  • Gricheh neighborhood
  • Mohammad Saleh Beyk collection