مأخذ حمزه اصفهانی در روایت زردشتیان از آفرینش

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استاد تاریخ ایران و جهان باستان، دانشگاه کالیفرنیا، ارواین، ایالات متحدۀ آمریکا

10.30465/hcs.2022.41084.2609

چکیده

در فصل آخر از باب یکم کتاب تاریخ حمزه اصفهانی با عنوان «سنی ملوک الارض و الانبیاء» یا «کتاب الامم»، روایت زردشتیان از خلقت جهان را از کتابی ناشناخته که به نام آن اشاره نکرده نقل کرده. هدف این مقاله تلاش در جهت یافتن یا نزدیک شدن به هویت آن کتاب است که از طریق مقایسه محتوایی نقل قول حمزه با کتب پهلوی موجود، به این نتیجه رسیده ایم که هیچکدام از آثار موجود نمی تواند کتاب مورد نظر باشد الا بندهش که احتمالا بیرون از این سه فرض نیست: کتاب مورد نظر، یا همین نسخه موجود از بندهش بوده، یا دو کتاب جداگانه بوده اند که یکی مأخذ دیگری بوده، و یا عمده مطالبشان را از یک مأخذ مشترک نقل کرده اند. بنابر این مطالعۀ بندهش، می تواند در مأخذ شناسی حمزه اصفهانی، نمایندۀ آن کتاب بی نام باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Hamza al-Iṣfahānī as a Source on the Zoroastrian Story of Creation

نویسندگان [English]

  • Mohammad ََAbdi 1
  • touraj daryaee 2
1 Ph.D. Student in Persian Language and Literature, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran
2 Professor of Ancient History, University of California, Irvine, U.S.A
چکیده [English]

In the first part of Hamza al-Iṣfahānī’s Ta’rīkh sinī mulūk al-arḍ wa’l-anbiyā, otherwise known as Kitab al-omam, there is a chapter which narrates the Zoroastrian creation story, based an unknown source. The purpose of this article is to identify the source / book for Hamza. This is done by comparing the content quoted by Hamza and that of the existing Pahlavi books. We conclude that only one of the surviving Pahlavi texts have been used, namely that of the Bunahišn. Therefore the study of Bundahišn is in a way the model for the unknown source in Hamza al-Iṣfahānī's bibliography. .

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bundahi&scaron
  • n
  • Hamza al-Iṣfahānī
  • Islamic Historiography
  • Iranian national history
  • Ta&rsquo
  • rīkh sinī mulūk al-arḍ wa&rsquo
  • l-anbiyā
  • Zoroastrianism