جستارهای تاریخی

جستارهای تاریخی

تحلیل شخصیت محمدعلی میرزا دولتشاه بر اساس نظریه کارن هورنای

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
2 استادیار گروه روان‏شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، تهران، ایران
چکیده
شناخت شخصیت افراد اثرگذار و سیاسی در فهم اقدامات و اتفاقات و تصمیمات آنان اثرگذار است. این پژوهش با هدف تحلیل روان‏شناختی شخصیت محمدعلی میرزا دولتشاه، شاهزاده قاجاری بر اساس نظریه شخصیتی کارن هورنای، روانشناس آلمانی، انجام شده است. او یکی از شاهزادگان قاجاری و حاکم کرمانشاهان، لرستان و خوزستان بود که در دوره زمامداری خود خدمات و اقدامات شایان توجهی انجام داده است. روش مورد استفاده برای انجام این پژوهش، روش کتابخانه‏ای بود. در این پژوهش نقش شرایط دوره کودکی و اتفاقات تجربه‏شده توسط محمدعلی میرزا دولتشاه در شکل‏گیری شخصیت وی بررسی شده است. همچنین اقدامات و رفتارها و خصوصیات شخصیتی وی بر اساس نیازهای روان‏نژندی مورد تأکید هورنای تبیین گردیده است. بر اساس یافته‏های این پژوهش فاصله بین خود واقعی و خود آرمانی و نیز نیاز به قدرت، استثمار، تحسین، موفقیت، جایگاه و منزلت اجتماعی، کمال‏گرایی و استقلال تبیین‏کننده رفتارها و اقدامات محمدعلی میرزا دولتشاه است.
کلیدواژه‏‌ها: محمدعلی میرزا دولتشاه، روانشناسی شخصیت، نیازهای روان‏آزردگی، خود واقعی و خود آرمانی، کارن هورنای
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analysis of the personality of Mohammad Ali Mirza Dowlatshah based on the theory of Karen Horney

نویسندگان English

Farzad Khoshab 1
Morad Abdivarmazan 2
1 PhD of Iran History After Islam, Lorestan University, Khorram Abad, Iran
2 Assistant Professor of Psychology, Islamic Azad University, South Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده English

Abstract
Understanding the personality of influential and political people is effective in understanding their actions, events and decisions. This research was conducted with the aim of psychological analysis of the personality of Mohammad Ali Mirza Dowlatshah, the Qajar prince, based on the personality theory of Karen Horney, a German psychologist. He was one of the Qajar princes and the ruler of Kermanshah, Lorestan and Khuzestan. During his rule, he has performed significant services and actions. The method used to conduct this research was the library method. In this research, the role of childhood conditions and events experienced by Mohammad Ali Mirza Dowlatshah in the formation of his personality has been investigated. Also, his actions and behaviors and personality traits have been explained based on the psychological needs emphasized by Horney. According to the findings of this research, the distance between the real self and the ideal self, as well as the need for power, exploitation, admiration, success, social and prestige status, perfectionism and independence explain the behaviors and actions of Mohammad Ali Mirza Dowlatshah.
Keywords: Mohammad Ali Mirza Dowlatshah, personality psychology, neurotic needs, actual self and ideal self, Karen Horney.
 
Introduction
The personalities of influential figures in history, especially in politics, significantly shape the events that unfold. One such figure is Mohammad Ali Mirza Dowlatshah, the eldest son of Fath Ali Shah Qajar. Throughout his childhood and youth, he faced numerous challenges, including social and familial discrimination. Growing up in a tense and unstable environment deeply impacted his character and future behaviors. This research aims to delve into his psychological profile, exploring how his early experiences influenced his actions and decisions, all while drawing insights from Horney’s psychological theories.
 
Materials and Methods
To conduct this study, we took a library-based approach, utilizing a variety of historical sources, travelogues, and contemporary texts. We gathered and analyzed data qualitatively, focusing on Horney’s theories. This approach allows us to explore Mohammad Ali Mirza’s emotional and social experiences and understand how they shaped his behaviors. Our resources include historical books, scholarly articles, and documents from the Qajar period, all of which contribute to a nuanced understanding of Mohammad Ali Mirza’s personality.
 
Discussion and Conclusion
Karen Horney’s theory highlights the crucial role of childhood and the fundamental anxieties that arise from emotional and social insecurities. Horney argues that children raised in unsafe and hostile environments develop a fundamental anxiety, which can lead to psychological disorders and maladaptive behaviors in adulthood. She describes this anxiety as a feeling of loneliness and helplessness in a harsh world.
Horney also identifies specific needs that emerge as responses to this anxiety, which often manifest excessively in individuals struggling with emotional distress. She categorizes these needs into three main types:
Moving Toward Others: Here, individuals seek security by gaining love and approval from those around them. This need is particularly evident in personalities that heavily rely on affection and validation.
Moving Against Others: This category includes individuals who adopt aggressive and violent behaviors to assert power and dominance over others. They view the world as a hostile place and strive to secure their safety through strength and control.
Moving Away from Others: Individuals in this group seek isolation and distance from social interactions, attempting to protect themselves from emotional harm by avoiding dependency on others.
In the case of Mohammad Ali Mirza, our research reveals that the fundamental anxiety stemming from familial and social discrimination—particularly regarding succession and the lack of access to the title of crown prince—led to the development of needs for power, admiration, and perfectionism. These needs acted as motivating forces behind his behaviors, which included violence, competition, and a relentless pursuit of power and social status.
In his quest to compensate for feelings of insecurity and humiliation related to his maternal lineage and the absence of the crown prince title, Mohammad Ali Mirza resorted to competitive and often aggressive behaviors. These tendencies were evident not only in his political and military pursuits but also in his social development initiatives. He aimed to enhance his social standing and acceptance by establishing public welfare projects and ensuring the safety of the regions he governed.
 
Conclusion
This research sheds light on the complex personality of Mohammad Ali Mirza and the lasting impact of his childhood experiences on his behaviors. By analyzing historical figures through the lens of psychological theories, we can gain a deeper understanding of the psychological processes that shape history and their influence on political and social events. The findings of this study can be beneficial for researchers and historians as they analyze influential personalities in Iranian history and beyond.

کلیدواژه‌ها English

Mohammad Ali Mirza Dowlatshah
personality psychology
neurotic needs
actual self and ideal self
Karen Horney
آدمیت، فریدون. (1348)، امیرکبیر و ایران، تهران: خوارزمی.
آوری و دیگران (1391)، تاریخ قاجاریه (مجموعه‏ی کمبریج)، ج7، ترجمه‏ی تیمور قادری، تهران: مهتاب.
اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان (1367)، تاریخ منتظم ناصری، ج3، به تصحیح محمد اسماعیل رضوانی، تهران: دنیای کتاب.
افشار سیستانی، ایرج (1382)، کرمانشاهان و تمدن دیرینه‏ی آن، تهران: نشر نگارستان.
افشار سیستانی، ایرج (1366)، نگاهی به خوزستان، تهران: هنر.
افضل المک، میرزا غلامحسین (1361)، افضل التواریخ، به کوشش منصوره اتحادیه، تهران: تاریخ ایران.
امیری، مهراب (1369)، ده سفرنامه، تهران: وحید.
اوبن، ژان (13629)، ایران امروز، ترجمه‏ی علی‏اصغر سعیدی، تهران: زوار.
بامداد، مهدی (1384)، شرح رجال ایران، تصحیح ذبیح‏الله علیزاده‏ی اشکوری، تهران: فردوس.
بابائی، عبدالقادر بن رستم (1366)، سیرالاکراد، به اهتمام محمد رئوف توکلی، تهران: توکلی.
بختیاری، سردار اسعد (1390)، تاریخ بختیاری، به اهتمام جمشید کیانفر، تهران: اساطیر.
بختیاری، سردار ظفر (1362)، یادداشت‏ها و خاطرات سردار ظفر بختیاری، تهران: یساولی.
برزگر ابراهیم. (1387). نظریه آدلر و روان‏شناسی سیاسی آقامحمدخان قاجار.‏ پژوهشنامه علوم سیاسی، 4 (1). 7-50.
برزگر ابراهیم. (1389). نظریه هورنای و روان‏شناسی سیاسی ناصرالدین‏شاه؛ از کودکی تا عزل نوری.‏ پژوهشنامه علوم سیاسی، 6 (1). 35-73.
برزویی، مجتبی (1387)، تاریخ سیاسی کردستان، تهران: نشر فکر نو.
بهبهانی، آقا احمد بن محمدعلی (1372)، مرآت الاحوال جهان‏نما، ج1،2، مقدمه و تصحیح و حواشی علی دوانی، تهران: مرکز فرهنگی قبله.
پالمر، مونتی. اشترن، لاری و گایل، چارلز. (1371). نگرشی جدید به علم سیاست، ترجمه منوچهر شجاعی، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‏المللی.
پرنس اسچر باتوف (بی ا)، مقدمات جنگ دوم ایران و روسیه، ترجمه‏ی محمود کی، بی جا: بی نا.
پوربختیار غفار. (1401). تحلیل شخصیت، رفتار و اقدامات مسعودمیرزا ظل السلطان بر اساس نظریه عقده حقارت آدلر.‏ پژوهش‏های تاریخی ایران و اسلام. دوره،16 شماره 1، ص.163-136
تنکابنی، محمد بن سلیمان (1389)، قصص العلماء، به کوشش محمدرضا برزگر خالقی و عفت کرباسی، تهران: نشر علمی فرهنگی.
جونز، سرهارفورد (1386)، خاطرات سرهارفورد جونز (روزنامه سفر خاطرات هیئت اعزامی انگلستان به تهران)، ترجمه‏ی مانی صالح علامه، تهران: نشر ثالث.
چریکف، مسیو (1379)، سیاحت‏نامه‏ی چریکف، ترجمه‏ی آبکار مسیحی، تهران: امیرکبیر.
حائری، عبدالهادی (1367)، نخستین رویارویی‏های اندیشه گران ایرانی با تمدن بورژوازی غرب، تهران: امیرکبیر.
حسینی بلاغی، عبدالحجه (1350)، تاریخ تهران، بی‏جا: بی‏نا.
خاوری شیرازی، فضل‏الله (1380)، تاریخ ذوالقرنین، ج1، تصحیح ناصر افشار فر، تهران: کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
خودگو، سعادت (1383)، لرستان در عهد قاجار، خرم‏آباد: افلاک.
خورموجی، میرزا جعفرخان حقایق نگار (1380)، نزهت الاخبار، تصحیح و تحقیق سید علی آل داود، تهران: کتابخانه‏ی موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
داوودی، علی‏اصغر و نوروزی، رضا. (1396). بررسی ویژگی‏های شخصیتی دکتر محمد مصدق و تأثیر آن بر سیاست خارجی ایران. مطالعات علوم اجتماعی, 8(3), 16-30.‏
دروویل، گاسپار (1387)، سفر در ایران، ترجمه‏ی منوچهر اعتماد مقدم، تهران: گوتنبرگ.
دنبلی، عبدالرازق (1383)، مآثرالسلطانیه، به کوشش فیروز منصوری، تهران: اطلاعات.
دوبد، بارون (1371)، سفرنامه‏ی لرستان و خوزستان، ترجمه‏ی محمدحسین آریا، تهران: علمی فرهنگی.
دوکوتز بوئه، موریس (1365)، مسافرت به ایران، ترجمه‏ی محمود هدایت، تهران: جاویدان.
راولینسون، سر هنری (2536)، سفرنامه‏ی سر هنری راولینوس به لرستان و خوزستان، خرم‏آباد: انتشارات انجمن ادب و قلم.
رضانژاد، عزالدین (بی‏تا)، شیخیه بستر پیدایش بابیت و بهاییت، بی‏جا: نشریه‏ی انتظار.
ژوبر، پ. امده ژوبر (1347)، مسافرت به ایران و ارمنستان، ترجمه‏ی علیقلی اعتماد مقدم، تهران: نشر بنیاد فرهنگ ایران.
ژی. ام، تانکوانی (1383)، سفرنامه تانکوانی، ترجمه‏ی ا. ع. سعیدی، تهران: چشمه.
سلطانی، محمدعلی (1373)، تاریخ مفصل کرمانشاهان، ج3،1، تهران: سها.
سیاسی، علی‏اکبر. (1399). نظریه‏های شخصیت، یا، مکاتب روانشناسی. تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
سیمونیچ (1353)، خاطرات وزیرمختار، ترجمه و تحشیه آرین پور، تهران: پیام.
شیروانی، حاج زین‏العابدین (بی تا)، بستان السیاحه، تهران: سنایی.
صداوی، علیرضا (1379)، تاریخ بنی کعب و ماجرای شیخ خزعل، تهران: موسسه‏ی فرهنگی انتشاراتی آفرینه.
صفی نژاد، صدیق (1378)، تاریخ کرد و کردستان، تهران: آتیه.
طاهری، سیدمهدی. (1389). روان‏شناسی سیاسی شخصیت محمدرضا پهلوی با تکیه بر نظریه کارن هورنای.‏ جستارهای سیاسی معاصر. 1 (2). 65-85.
عضدالدوله، احمد میرزا (2535)، تاریخ عضدی، به کوشش عبدالحسین نوایی، تهران: بابک.
فلاندن، اوژن (2536)، سفرنامه اوژن فلاندن، ترجمه‏ی حسین نور صادق، تهران: خوارزمی.
فیست، جس، گریگـوری جـی فیسـت و تـامی آن رابـرتس (1398)، نظریـه‏هـای شخصـیت، ترجمـه یحیی سیدمحمدی، تهران: نشر روان.
کاشانی، قاضی احمد بن محمد مختار (1304)، تاریخ نگارستان، به تصحیح و مقدمه‏ی آقا مرتضی مدرس گیلانی، تهران: فرهنگ.
کرزن، لرد (1347)، ایران و مسئله‏ی ایران، ترجمه‏ی علی جواهر کلام، تهران: ابن‏سینا.
کریمی، محمود و اشرفی امین، یونس. (1397). تحلیل شخصیت تاریخی معاویه از دیدگاه ابن‏ابی‏الحدید. پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی. 51(1). 77-98. 
https://doi.org/10.22059/jhic.2019.251271.653870
کسروی، احمد (1373)، تاریخ پانصدساله‏ی خوزستان، تهران: نشر علمی فرهنگی.
کمبل، سرجان (1384)، دو سال آخر، ج1،2، به کوشش ابراهیم تیموری، تهران: دانشگاه تهران.
الگار، حامد (1356)، دین و دولت در عصر قاجار، ترجمه‏ی ابوالقاسم سری، تهران: توس.
گروته، هوگو (1369)، سفرنامه‏ی گروته، ترجمه مجید جلیل وند، تهران: مرکز.
لاچینی، ابوالقاسم (1326)، احوالات و دستخط‏های عباس میرزا قاجار نایب‏السلطنه و تاریخچه‏ی مختصری از جنگ‏های ایران و روسیه و عثمانی، تهران: بنگاه مطبوعاتی افشاری.
لسان الملک سپهر، محمدتقی خان (1390)، ناسخ التواریخ تاریخ قاجاریه (از آغاز تا پایان سلطنت فتحعلی شاه)، ج1، به اهتمام جمشید کیانفر، تهران: اساطیر.
محمدعلی میرزا دولتشاه (1394)، دیوان دولتشاه، به تصحیح طهماسب محتشم دولتشاهی، تهران: خجسته.
محمود میرزا قاجار (1346)، سفینه‏ی محمود، تصحیح و تحشیه دکتر خیام پور، تهران: مدرسه‏ی تاریخ و فرهنگ ایران.
محمود میرزا قاجار (1390)، عهد حسام (سفرنامه‏ی لرستان و خوزستان)، به کوشش ایرج افشار، تهران: مرکز پژوهش میراث مکتوب.
محمود میرزا قاجار (1389)، تاریخ صاحبقرانی، تصحیح نادره‏ی جلالی، تهران: کتابخانه‏ی موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
مردوخ کردستانی، آیت‏الله محمد (1379)، تاریخ مردوخ، تهران: نشر کارنگ.
مستوفی، عبدالله (1342)، شرح زندگانی من، ج1، تهران: زوار.
معلم حبیب‏آبادی، میرزا محمدعلی (بی تا)، مکارم الآثار، بی جا: نشر مکی.
موحّدی، عبدالله. (1380). بررسی شخصیت تاریخی «لقمان حکیم». فقه و اصول، 33(2), 115-156. 
https://doi.org/10.22067/jfiqh.2020.60714.0
موریه، جیمز (1386)، سفرنامه‏ی جیمز موریه، ج2، ترجمه‏ی ابوالقاسم سری، تهران: توس.
میرزا محمود قاجار (1389)، تاریخ صاحبقرانی، تصحیح نادره جلالی، تهران: کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای ملی ایران.
نادر میرزا قاجار (1351)، تاریخ و جغرافیای دارالسلطنه‏ی تبریز، با مقدمه محمد مشیری، تهران: بی نا.
نجفی، محمدباقر (1357)، تاریخ بهاییان، تهران: طهوری.
نجم الملک، عبدالغفار (1385)، سفرنامه‏ی لرستان و خوزستان، به کوشش سید محمد دبیر سیاقی، تهران: نشر انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
نفیسی، سعید (1391)، تاریخ اجتماعی، سیاسی ایران در دوره‏ی معاصر، ج1،2، به اهتمام عبدالکریم جربزه‏دار، تهران: اساطیر.
نواب شیرازی، حاج علی‏اکبر (1371)، تذکره‏ی دلگشا، تصحیح و تحشیه منصور رستگار فسائی، شیراز: نوید.
نواب طهرانی، میرزا مهدی (1376)، دستورالاعقاب، تهران: نشر تاریخ ایران.
نوذری، عزت‏الله (1380)، تاریخ اجتماعی ایران از آغاز تا مشروطیت، تهران: خجسته.
والی زاده معجزی، محمدرضا (1380)، تاریخ لرستان روزگار قاجار از تأسیس تا کودتای 1299، ویراستار محمدرضا دالوند، تهران: حروفیه.
هال، کالوین. نوردبی، ورنون. (1976). راهنمای زندگی‏نامه و نظریه‏های روان‏شناسان بزرگ. ترجمه احمد به‏پژوه و رمضان دولتی. 1386. تهران‏: موسسه فرهنگی منادی تربیت.‏
هدایت، رضا قلی خان (1380)، روضه الصفای ناصری، ج13،14، به تصحیح جمشید کیانفر، تهران: اساطیر.
هورنای، کارن. (1967). روانشناسی زنان. ترجمه سهیل سمی، 1400. تهران: انتشارات ققنوس.
هورنای، کارن. (1945). تضادهای درونی ما. ترجمه محمدجعفر مصفا، 1402. تهران: انتشارات بهجت.
هورنای، کارن. (1940). راه‏های نو در روانکاوی. ترجمه سعید شاملو، 1387. تهران: انتشارات رشد.
دوره 17، شماره 1 - شماره پیاپی 33
بهار و تابستان 1405
فروردین 1405
صفحه 69-105

  • تاریخ دریافت 15 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 02 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 02 مهر 1404