2021-05-09T07:43:38Z http://historicalstudy.ihcs.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=312

2015-02-20 10.30465

Historical Studies 2251-7766 2251-7766 1393 5 2 حسین آبادیان زهره صفری نویسندگان مقالۀ حاضر درصدد هستند تا موضوع خواسته‌های اجتماعی و فرهنگی زنان (مانند آموزش ‌و پرورش، ارتقای سطح بهداشت عمومی، جلب رضایت دختران به هنگام ازدواج، شروط ضمن عقد، و سپردن مدیریت امور بانوان به خود آن‌ها) را از دوران مشروطه تا مقطع سلطنت رضاشاه بررسی کنند. در این مقاله استدلال شده است که، برخلاف تصور رایج، زنان ایرانی حتی در مقطع بعد از کودتای سوم اسفند و حکومت رضاشاه هم تلاش داشتند مطالبات خود را بر اساس بازتفسیری از آن‌ چیزی استوار کنند که به‌مثابۀ عرف و عادت در بین مردم رایج بود و بیش‌تر درصدد بودند رفتار مردم عادی با زنان را، که توأم با خشونت و نادیده‌گرفتن حقوق ایشان بود، اصلاح کنند نه این‌که لزوماً امری را ترویج کنند که مغایر با موازین فرهنگ مسلط برخاسته از احکام مدنی شرع باشد. فرضیۀ مقالۀ حاضر این است که مبانی حقوق مدنی مدنظر زنان، از جمله نکاح و طلاق و ارث و مالکیت، عمدتاً برگرفته از احکام شرعی بوده است که در دورۀ دوم سلطنت رضاشاه، برخلاف گذشته، از حالت تشتت خارج شد و جنبۀ قانونی به خود گرفت. Constitution Reza Shah Reign women Social Demands Religious Rights New Law 2015 02 20 1 19 http://historicalstudy.ihcs.ac.ir/article_1367_69f4bfbe17cc183333dfa20449a55f29.pdf

2015-02-20 10.30465

Historical Studies 2251-7766 2251-7766 1393 5 2 فروغ پارسا سید‌ محمدباقر شفتی گیلانی، از عالمان قرن سیزدهم و معاصر فتح‌علی‌شاه و محمدشاه قاجار، موفق شد در برهۀ کوتاهی در شهر اصفهان حکومت غیررسمی شرعی پدید آورد. تصرف در وجوهات شرعی قدرت اقتصادی قابل‌ملاحظه‌ای برای شفتی به ارمغان آورده بود و این عامل باعث نگرانی حکومت مرکزی شده بود. مستمسک شفتی در این کنش سیاسی، به تأسی از استادش وحید بهبهانی، اعتقاد وی به نظریۀ نیابت عامۀ فقیه از امام غایب بود؛ بر اساس این نظریه، در زمان غیبت امام (ع)، فقیهان در برخی امور، از جمله قضاوت، جانشین و نایب امام (ع) هستند و باید به جای ایشان اموری را اجرا کنند. نظریۀ نیابت عامۀ فقیه از امام غایب از قرن پنجم هجری قمری به بعد تحولاتی داشت و مخصوصاً در دورۀ قاجار تکامل پیدا کرد. این جستار، با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی، نشان می‌دهد که دخالت شفتی در امور حکومتی مبتنی‌بر نظریۀ نیابت فقیه از امام زمان (ع) بوده و تفاوت وی، با دیگر فقیهان مکتب وحید بهبهانی، صرفاً در چگونگی تلقی وی از مشروعیت سلطنت بوده است. درواقع، به جز شفتی دیگر فقیهان شیعی آن دوران حرکتی برای برپایی حکومت انجام نداده بودند و سلطنت شاهان قاجار را مشروع می‌دانستند. Seyyed Mohammad BagherShafti Theory of public vicegerency of Imam VahidBehbahani Qajar era History of Isfahan 2015 02 20 21 39 http://historicalstudy.ihcs.ac.ir/article_1368_a932d91f2272887f32c76cdb18e7ba7d.pdf

2015-02-20 10.30465

Historical Studies 2251-7766 2251-7766 1393 5 2 روزبه زرین‌کوب فرشید نادری برخی کارشناسان درخصوص دلبستگی اشکانیان به فرهنگ و سنن ایرانی تردیدهایی روا داشته‌اند با این حال در تحقیقات اخیر شواهدی علیه این رویکرد ارائه شده است. گذشته از پیوندهای کهن فرهنگی و هنری ساتراپی پارتیا با سنن و فرهنگ ایرانی باید نمودهای فرهنگی، سیاسی، و اجتماعی سنن ایرانی، در دوران طولانی اشکانی، را به‌مثابۀ شواهدی علیه این رویکرد تلقی کرد. در این جستار، با بررسی برخی از این شواهد، سعی می‌‌شود خطوط اصلی استمرار و تداوم سنن کهن ایرانی از دوره‌‌های کهن تاریخ ایران به دورۀ اشکانی نمایانده شود. از دیگر سو، تلاش می‌شود به این پرسش اصلی پاسخ داده شود که «آیا سنن کهن ایرانی در این دوران از پویایی و سرزندگی برخوردار بوده‌اند یا خیر؟» بر اساس این بررسی، انقطاع و گسست قابل‌توجهی درخصوص سنن ایرانی در دوران اشکانی مشاهده نمی‌‌شود و ساختار فرهنگی، سیاسی، و اجتماعی جامعۀ ایرانی وفاداری ویژه‌‌ای به سنن کهن ایرانی نشان داده است. از طرفی، برخی از این سنن از مجرای ایران اشکانی به دوران ساسانی انتقال یافته‌‌اند. بنابراین شاید منطقی‌تر باشد که بر اساس شواهد موجود از یک استمرار و تداوم تاریخی و فرهنگی گفت‌وگو کنیم. Arsacid Iranian ancient traditions Cultural continuation Achaemenids 2015 02 20 41 36 http://historicalstudy.ihcs.ac.ir/article_1369_029bcce212648ebe90404af069e5a9f1.pdf

2015-02-20 10.30465

Historical Studies 2251-7766 2251-7766 1393 5 2 زهرا علیزاده بیرجندی وجه مقوم و جوهر اصلی معرفت تاریخی نقد است و اجرای دقیق آن بازسازی گذشته را بر مبنای روایات معتبر تضمین می‌کند. درواقع دست‌یابی به فواید تاریخ، به‌مثابۀ منبعی معرفتی، وابسته به وثاقت داده‌ها و اعتبار رویدادهای آن است و مورخ، برای اعتبارسنجی مدارک و شواهد تاریخی، به نقدافزارهایی نیاز دارد تا معیارهای شناسایی و تشخیص صحیح و سقیم را در اختیار او قرار دهد. مقالۀ حاضر، ضمن درنظرداشتن اهمیت مبحث نقد تاریخی، با هدف معرفی نقدافزارهای کارآمد در این حوزه و ارزیابی قابلیت‌های آنان در خوانش متون و کاوش در میزان اصالت و وثاقت آن‌ها نگاشته شده است. این بررسی نشان‌دهندۀ ماهیت فرارشته‌ای نقد تاریخی و نقش مهم تعاملات بین‌رشته‌ای در تاریخ است. در نوشتار حاضر مصادیقی از دستاوردهای علومی چون شیمی، زمین‌شناسی (در مبحث عمرسنجی و تاریخ‌گذاری آثار مادی)، حدیث (قواعد و احکام مربوط به ترجیح و تعدیل)، و منطق (ضوابط مربوط به خطا‌سنجی و مبحث مغالطات)، که در نقد تاریخی کاربرد دارند، انتخاب شده‌اند تا تبیین مباحث به شیوه‌ای مستدل انجام شود. Historical criticism Historical epistemology rationality Hadith Text correction 2015 02 20 65 79 http://historicalstudy.ihcs.ac.ir/article_1370_39145a6f7204578fc33e88cfa7c92843.pdf

2015-02-20 10.30465

Historical Studies 2251-7766 2251-7766 1393 5 2 داود قاسم‌پور فاطمه اروجی نیک‌آبادی ظهور آل‌بویه در پهنۀ سیاست ایران تأثیرات فراوان و درازمدتی در تحولات سیاسی ـ فکری جهان اسلام داشت هرچند آنان، در تثبیت اقتدار خود، از طرف خلافت عباسی و آل‌زیار با تهدیدهای فراوانی مواجه بودند. از راهبردهای آل‌بویه برای مقابله با این تهدیدها اتحاد با خاندان‌های قدرتمند منطقه‌ای بود. بریدیان از خاندان‌های قدرتمند ایرانی‌نژاد و شیعه‌مذهبی بودند که اهواز، بصره، و واسط را تحت سیطرة خود داشتند. آنان نیز، با هدف تثبیت نفوذ خود، در پی متحدانی بودند. بنابراین هدفی مشترک آنان را به اتحاد با آل‌بویه علیه خلافت عباسی سوق داد. این‌گونه، از قِبَل این اتحاد، آل‌بویه اطلاعات کافی از اوضاع بغداد به دست آوردند و به‌مثابۀ یکی از رقبای جدی وارد منازعه با خلافت عباسی شدند. زوال بریدیان این فرصت را به آل‌بویه داد تا به تقویت توان نظامی خود بپردازند و به سمت بغداد حرکت کنند. در پرتو چنین تجاربی بود که آنان از یک‌سو موفق به تسخیر بغداد شدند و از سوی دیگر سلطۀ خود بر مقر خلافت را تداوم دادند. The Buyid dynasty Brydyan Abbasid Caliphate Baghdad 2015 02 20 81 97 http://historicalstudy.ihcs.ac.ir/article_1371_b12c09d699369259bfe58202ab91768e.pdf

2015-02-20 10.30465

Historical Studies 2251-7766 2251-7766 1393 5 2 پرستو کلاهدوزها محسن بهشتی سرشت «کانون نشر حقایق اسلامی» از گروه‌های مذهبی مؤثر در جریان مبارزات ملی‌شدن صنعت نفت و حوادث پس از آن است که در سال 1323 و توسط محمدتقی شریعتی در مشهد تأسیس شد. با شروع جنبش ملی نفت، فعالیت‌های این کانون از حالت فرهنگی صرف به تلاشی گسترده‌تر و حضور در عرصۀ سیاسی تبدیل شد. در آستانۀ انتخابات مجلس هفدهم، شریعتی در صدر فهرست انجمن‌های اسلامی شهر، که زیر عنوان «جمعیت‌های مؤتلف اسلامی» گرد هم آمده بودند، قرار گرفت و اعضای کانون وی بیش‌ترین تلاش را برای برگزیدن کاندیداهای همراه با دولت مصدّق انجام دادند. در اثنای اختلاف‌عقیده‌ای که میان آیت‌الله کاشانی و دکتر مصدّق، در ادامۀ مبارزات ملی، روی داد کانون، برخلاف بینش اسلامی و پشتیبانی پیشین خود از کاشانی، تا پایان کار خویش به حمایت از مصدّق پرداخت؛ زیرا تفکرات او را با برنامه‌های خویش هم‌سوتر می‌دید. سرانجام پس از کودتای ۲۸‌ مرداد ۱۳۳۲ و تا پیش از تابستان ‌۱۳۳۶، که کانون برای نخستین بار تعطیل شد، کانون به مرکز فعالیت‌های طرفداران مصدّق تبدیل شد. نویسندگان در این پژوهش، ضمن بررسی مقدمات جریان نهضت ملی، جایگاه و میزان تأثیر کانون نشر حقایق اسلامی را در نهضت ملی تحلیل کرده و به شناسایی علل اقداماتی چون تشکیل جمعیت‌های مؤتلف اسلامی و حضور فعالانۀ سیاسی کانون در عرصۀ مبارزات، تا پایان دولت مصدّق و نهضت ملی، پرداخته‌اند. Center for Islamic Truths Dissemination Muhammad TaqiShariati Mashhad Oil Nationalization Mossadegh 2015 02 20 99 133 http://historicalstudy.ihcs.ac.ir/article_1372_5b79af43fcde8f4f7d1d824be0ffc10e.pdf